Wyważanie kół. Kiedy wyważyć koła, objawy i ile to kosztuje

Wyważanie kół to wyrównanie rozkładu masy koła, czyli opony razem z felgą, tak żeby obracało się równo, bez podskakiwania i bicia na boki. Continental w przewodniku po geometrii pisze, że wyważanie polega „na skorygowaniu rozkładu masy koła i opony”. W warsztatach mówi się też o wyważeniu albo doważeniu kół, a w podręcznikach technicznych o wyrównoważeniu masy kół. Robi się to na wyważarce, która pokazuje, ile gramów ciężarka dołożyć i w którym miejscu felgi.

Niewyważone koło zdradzają najczęściej drgania kierownicy w wąskim zakresie prędkości, zwykle 80 - 120 km/h, a przy problemie z tylną osią drgania fotela i podłogi. Koła wyważa się przy każdym montażu opony na felgę, po naprawie opony, po mocnym uderzeniu w dziurę albo krawężnik i po zgubieniu ciężarka. W APEX Serwis przy ul. Jałowcowej 6 na bytomskich Łagiewnikach wyważenie jednego koła kosztuje od 15 zł, kompletu od 60 zł, a przy wymianie opon wyważanie jest w cenie. Termin umówisz pod numerem 505 072 565.

Czym różni się niewyważenie statyczne od dynamicznego?

Każda opona i każda felga mają drobne różnice w rozkładzie masy, także nowe. WEGMANN automotive, producent ciężarków do wyważania, pisze wprost, że takie nierówności występują „w każdej oponie, starej lub nowej”. Gdy koło się kręci, nadmiar masy w jednym miejscu ciągnie je na zewnątrz siłą odśrodkową. To, jak koło na to zareaguje, zależy od tego, gdzie ten nadmiar leży.

Niewyważenie statyczne to ciężki punkt na obwodzie koła. Środek ciężkości nie leży wtedy na osi obrotu i koło przy każdym obrocie podskakuje w górę i w dół. Michelin w słowniku pojęć oponiarskich podaje, że takie drgania czuć przez podłogę, fotel i kolumnę kierownicy.

Niewyważenie dynamiczne pojawia się, gdy nadmiar masy leży poza płaszczyzną środkową koła, na przykład bliżej wewnętrznej krawędzi felgi u góry i bliżej zewnętrznej u dołu. Przednie koło kołysze się wtedy na boki wokół sworznia zwrotnicy, a ty czujesz to jako drganie kierownicy w lewo i w prawo. Według instrukcji laboratoryjnej Politechniki Warszawskiej (dr inż. Jarosław Paszkowski) spokojną pracę koła daje dopiero wyważenie dynamiczne. Dlatego wyważarka mierzy koło w dwóch płaszczyznach, przy wewnętrznej i zewnętrznej krawędzi felgi, i dla każdej podaje osobno masę oraz miejsce ciężarka.

Siła od niewyważenia rośnie z kwadratem prędkości. W tej samej instrukcji policzono, że 100 g niewyważenia na obrzeżu 13-calowej felgi daje przy 60 km/h siłę równą ciężarowi ok. 5,7 kg, a przy 120 km/h już ok. 23 kg. Dwa razy szybsza jazda oznacza więc cztery razy mocniejsze szarpnięcie przy każdym obrocie koła.

Skąd bierze się niewyważenie koła?

Przyczyną jest montaż opony na felgę, zużycie bieżnika, naprawa, zgubiony ciężarek albo uderzenie w przeszkodę. Każda z tych sytuacji zmienia rozkład masy koła, a ciężarki założone wcześniej przestają do niego pasować.

Nowa opona założona na felgę prawie nigdy nie jest idealnie wyważona. Michelin zaznacza, że opony i felgi z natury nie są jednorodne, a Continental dodaje, że różnice w masie powstają już w produkcji. Dlatego każde założenie opony na felgę kończy się wyważeniem, także wtedy, gdy opona jest zupełnie nowa.

Zużycie bieżnika z czasem przesuwa wyważenie. Michelin pisze, że normalne zużycie lekko je zmienia, a instrukcja Politechniki Warszawskiej przypomina, że wyważenie zrobione przy montażu nowej opony chroni przed drganiami tylko w pewnym zakresie przebiegu.

Naprawa przebicia od wewnątrz wymaga zdjęcia opony z felgi, bo w wulkanizacji w Bytomiu oglądamy ją wtedy od środka i zakładamy wkład. Michelin zaleca wyważać oponę za każdym razem, gdy po naprawie wraca na felgę.

Ciężarki z czasem mogą się przesunąć albo odpaść (zauważa to Michelin), a zgubiony ciężarek od razu przywraca niewyważenie. Szwajcarski klub motoryzacyjny TCS przypomina, że przy przednich kołach kończy się to drganiem kierownicy.

Uderzenie w dziurę lub krawężnik to powód, dla którego Michelin i Continental zalecają sprawdzić wyważenie. Mocne uderzenie potrafi też odkształcić felgę, a wtedy ciężarki drgań nie usuną.

Jakie są objawy niewyważonych kół?

Najczęstszy objaw to drgania kierownicy, które pojawiają się w jednym przedziale prędkości. Continental podaje zakres 80 - 120 km/h, a od 140 km/h drgać może całe auto. Michelin uważa drgania związane z konkretną prędkością za typowy znak niewyważenia, a BFGoodrich dodaje, że poniżej i powyżej takiego przedziału zwykle słabną.

Drgania fotela i podłogi wskazują częściej na tylne koła. Według BFGoodrich niewyważenie z tyłu nie trzęsie kierownicą, dlatego kierowcy zauważają je później albo szukają przyczyny gdzie indziej.

Nierówne zużycie bieżnika to ślad niewyważenia, które trwa długo. Continental w poradniku o bieżniku wymienia łyżeczkowate wgłębienia, które mogą wskazywać na niewyważenie albo złą zbieżność. Michelin dodaje, że taki sam wzór zostawiają zużyte amortyzatory, o czym więcej w tekście o objawach zużytych amortyzatorów.

Na kołach o dużej średnicy niewyważenie czuć mocniej. Continental pisze, że w SUV-ach i autach sportowych jest wyraźniejsze niż w małych autach.

Nie każde drganie oznacza niewyważenie. Jeśli auto trzęsie się rano po zimnej nocy, a po kilku minutach jazdy przestaje, Michelin tłumaczy to chwilowym spłaszczeniem opony po postoju. Drgania kierownicy i pedału tylko przy hamowaniu to z kolei typowy objaw zniekształconej tarczy (więcej we wpisie o tym, kiedy wymienić tarcze hamulcowe). Pozostałe przyczyny zebraliśmy w tekście o drganiach kierownicy podczas jazdy.

Kiedy wyważyć koła?

Koła wyważa się przy każdym montażu opony na felgę, po naprawie opony, po mocnym uderzeniu w dziurę lub krawężnik, po zgubieniu ciężarka i zawsze, gdy pojawią się nowe drgania. Takie sytuacje wymieniają w swoich poradnikach Michelin, Continental, Goodyear i BFGoodrich.

Sztywnego limitu kilometrów nie ma. Continental w poradniku o wyważaniu podaje orientacyjnie co 5 000 - 10 000 km albo co 1 - 2 lata, ale w tym samym tekście zaznacza, że nie ma interwałów wspólnych dla wszystkich aut. Goodyear pisze wprost, że wytycznych co do przebiegu nie ma, i odsyła do objawów oraz instrukcji obsługi samochodu.

Jak wygląda wyważanie kół w warsztacie?

Wyważanie to kilka powtarzalnych kroków, od oczyszczenia koła, przez centrowanie i pomiar na wyważarce, po ciężarki dobrane do rodzaju felgi i bieg kontrolny.

Oczyszczenie, centrowanie i pomiar

Koło zdejmuje się z auta, oczyszcza z błota i usuwa z niego stare ciężarki (tak procedurę opisuje instrukcja Politechniki Warszawskiej). Przy okazji ogląda się felgę i oponę. Koło mocuje się na wale wyważarki w uchwycie samocentrującym, a ramię pomiarowe wczytuje średnicę i szerokość felgi oraz jej odległość od maszyny. Wyważarka rozpędza koło, mierzy drgania i dla obu płaszczyzn pokazuje, ile gramów ciężarka założyć i gdzie. Po założeniu ciężarków robi się bieg kontrolny, a według Goodyear pomiar powtarza się, aż maszyna nie wykryje niewyważenia.

Centrowanie ma tu duże znaczenie. Koło z wygiętą felgą albo wyrobionymi otworami centrującymi po odkręceniu i ponownym przykręceniu potrafi pokazać niewyważenie rzędu kilkudziesięciu gramów, nawet jeśli na maszynie wyszło dobrze (instrukcja PW).

Ciężarki nabijane i klejone

Producent ciężarków WEGMANN automotive dzieli je prosto. Ciężarki nabijane mają zacisk, który wbija się na kołnierz felgi, i nadają się szczególnie do felg stalowych. Ciężarki klejone mają pasek samoprzylepny i stosuje się je głównie na felgach aluminiowych. Przykleja się je od wewnętrznej strony felgi, więc z zewnątrz ich nie widać. Wyważarka opisana w instrukcji PW ma nawet program, który rozdziela ciężarek na dwa mniejsze i chowa je za ramionami felgi.

Po wyważeniu zakładamy koło na auto, dokręcamy je kluczem dynamometrycznym i ustawiamy ciśnienie zgodnie z zaleceniem producenta samochodu.

Czym wyważanie kół różni się od geometrii?

Wyważanie dotyczy masy koła, a geometria kątów, pod jakimi koła stoją względem drogi i zawieszenia. Continental w przewodniku po geometrii kół daje prostą wskazówkę. Gdy auto ściąga na jedną stronę, najpewniej trzeba ustawić geometrię, a gdy przy wyższych prędkościach drga kierownica, koła prawdopodobnie wymagają wyważenia. Michelin dodaje, że auto z idealną geometrią może drgać przez niewyważenie, a wyważone koło i tak zetrze się nierówno przy złych kątach. Po uderzeniu w krawężnik bywa więc potrzebne jedno i drugie. Pomiar kątów zrobisz w ramach usługi geometria kół w Bytomiu.

Ile kosztuje wyważanie kół w Bytomiu?

Wyważanie kół w APEX Serwis kosztuje od 15 zł za jedno koło i od 60 zł za komplet czterech kół. Przy wymianie opon na felgach wyważanie jest wliczone w cenę. Osobno płacisz za nie przy samym wyważaniu i przy przekładaniu gotowych kół. Ceny dotyczą samochodów osobowych.

Wymiana na większych felgach kosztuje więcej. Pełne zestawienie z dopłatami znajdziesz we wpisie o tym, ile kosztuje wymiana opon, i na stronie wymiana opon w Bytomiu.

Umów wyważanie kół w APEX Serwis

Jeśli kierownica zaczęła drgać po wymianie kół albo po spotkaniu z krawężnikiem, przyjedź do APEX Serwis przy ul. Jałowcowej 6 na bytomskich Łagiewnikach (41-909 Bytom). Wjazd jest od ul. Armii Krajowej 7, a warsztat działa Pon-Pt 8:00 - 18:00. Zadzwoń pod 505 072 565 i powiedz, przy jakiej prędkości czujesz drgania i czy drga kierownica, czy fotel. Wyważamy koła na felgach stalowych i aluminiowych, a gdy przy zdjętym kole zauważymy problem z hamulcami albo zawieszeniem, powiemy o tym i podamy cenę naprawy, zanim cokolwiek zrobimy.

Najczęstsze pytania o wyważanie kół

Zebraliśmy odpowiedzi na pytania, które kierowcy zadają przy sezonowej zmianie kół i wtedy, gdy po wymianie pojawiają się drgania. Dotyczą ceny, przekładania kół, tylnej osi i sytuacji, w których samo wyważanie nie wystarcza.